पहिल्या दिवसाची सकाळ काही वेगळीच असते. जणू तुम्ही कोणतं मोठं युद्ध जिंकायला चाललात असा एक वातावरणातला ताण. घरातले सगळे लोक उत्साहित असतात, पण तुमचं मन मात्र दोन गोष्टी एकत्र हाताळत असतं – उत्सुकता आणि घाबरटपणा. कपाटातून खास ठेवलेले कपडे काढताना तुम्हाला जाणवतं की कपड्यांपेक्षा आत्मविश्वास कमी पडतोय. पॉलिश केलेले बूट किती चमकताहेत हे पाहून क्षणभर समाधान मिळतं, आणि लगेच मनात प्रश्न उभा राहतो – ऑफिसमध्ये बाकी सगळे लोक इतकेच ताजेतवाने दिसतील का?
रस्त्यात जाता जाता मोबाईलवर तुम्ही वेळेमध्ये किती मिनिटे शिल्लक आहेत ते पाहता. ‘उशीर होऊ नये’ ही भीती पहिल्या दिवशी जास्त तीव्र असते. लिफ्टसमोर उभे राहिल्यावर अचानक जाणवतं – आजूबाजूचे सगळे लोक कसे सहजपणे वागताहेत. जणू काही ते लिफ्टशी जन्मापासून ओळखीचे आहेत. आणि तुम्ही? तुम्ही ‘कुठल्या मजल्यावर जावं?’ हा प्रश्नच विसरता. लिफ्टमध्ये असणारे काही लोक तुम्हाकडे पाहतात. तुम्ही हलकं हसून त्यांची नजर चुकवता आणि मनात विचार करता – “मी अगदीच नवखा दिसतोय का?“
ऑफिसचे मुख्य दार उघडताच समोर दिसणारी रिसेप्शन टेबल ही पहिली परीक्षा असते. “नवीन जॉईनिंग?” असं विचारणाऱ्या चष्माधारी काकूंच्या आवाजात इतका अनुभव असतो की तुमचा घाबराट क्षणभर शांत होतो. त्या कागदपत्रं बघतात, तपासतात, आणि तुम्हाला एक ताजं-तवाना आयडी कार्ड देतात. त्या प्लास्टिक कार्डला मानेला अडकवताना मनात एक अनोखी गंमत जाणवते – किती छोटं असतं हे कार्ड, पण त्यामागे उभं राहतं तुमचं पूर्ण व्यावसायिक आयुष्य.
पहिल्या दिवसात सर्वात कठीण गोष्ट म्हणजे चेहऱ्यांची नावं लक्षात ठेवणं. पहिल्याच तासात किमान दहा लोक स्वतःचं नाव सांगतात, आणि तुम्ही प्रत्येक वेळी ‘अहो, छान भेट झाली’ हेच वाक्य म्हणत राहता, कारण तुम्हाला नाव परत सांगायला जमलं नाही तर तुमचा नवखेपणा उघड होईल अशी भीती असते. कुणी ‘मी फलाणा टीममधून’ सांगतं, कुणी ‘कधीही काही लागलं तर सांगा’ म्हणतं. पण मनातलं सत्य एकच, तुम्हाला आत्ता तरी काहीच कळत नाहीये.
तुमच्या डेस्कवर पोहोचल्यावर पहिली प्रतिक्रिया असते, या खुर्चीत मी बसलो तर ती ओरडेल का? की ती मला स्वीकारेल? की ती आधी कुणाला तरी जास्त आवडत असेल? अशा अगदी मूर्ख प्रश्नांवरही मन गंभीरपणे विचार करतं. बाजूचे लोक लॅपटॉप उघडून टाइप करत असतात. ते पाहून तुम्हाला वाटतं. ‘हे लोक खूप दिवसांपासून इथे आहेत. मी कधी त्यांच्यासारखा सहज होईन?’ तुमचं मन स्वतःची तुलना करत राहतं, आणि तितक्यात तुमचं सिस्टीम पहिल्यांदाच सुरू होतं. स्क्रीनवर दिसणारं पहिलं ‘लोडिंग’ चिन्हही तुम्हाला आश्वासन देतं – हो, तुम्ही काहीतरी सुरू करत आहात.
दुपारी ओरीएंटेशन मीटिंग होते. तुम्हाला कंपनीची ओळख, प्रक्रियेची माहिती, काही महत्त्वाचे नियम, आणि काही अत्यंत obvious गोष्टी सांगितल्या जातात. पण तुम्हाला त्या सगळ्या नवीन, अगदी ताज्या वाटतात. मीटिंग संपल्यावर कोणी तरी म्हणतं – “चलो, कॅफेटेरियात जाऊ या.” कॅफेटेरियात पाऊल टाकताच जाणवतं – इथेही एक वेगळीच दुनिया आहे. गरमागरम पोहे, वाफाळलेली चहा, आणि कडवट कॉफीचा वास मिसळून एक वेगळंच वातावरण तयार होतं. इथे लोक जास्त ओपन असतात, बोलतात, हसतात. कुणी तुम्हाला विचारतं – “पहिला दिवस? कसा जातोय?” तुम्ही हलकंसं हसून उत्तर देता – “थोडा वेगळाच… पण ठीक चाललंय.“
पहिल्या दिवसातील सर्वात सुंदर गोष्ट म्हणजे अचानक मिळणारा लहानसा आधार. कुणीतरी तुमच्या सिस्टीममध्ये सेटिंग्ज करून देतं. कुणीतरी टूल्स दाखवतं. कुणी कॉफी दिल्यावर म्हणतं – “तुम्ही हळू हळू सगळं शिकाल, काळजी नको.” त्या वाक्यांमध्ये लपलेला मानवी स्पर्श तुम्हाला जाणवतो. तुमचा घाबरटपणा कमी कमी होतो, आणि उत्सुकता वाढू लागते.
दिवस संपता संपता तुम्ही तुमच्या टेबलाकडे पुन्हा पाहता. आता ती खुर्ची तुमचीच वाटते. ते आयडी कार्ड तुमच्या मानेला जरा जास्तच आपुलकीने पडलेलं असतं. कंप्यूटरची स्क्रीन तुम्हाला ओळखीची वाटू लागते. तुमच्या मनात एक छोटासा आत्मविश्वास उगवायला लागतो – “मी हे करू शकतो.”
पहिला दिवस हा वेगळाच प्रवास असतो. घाबरटपणा, गोंधळ, हसू, ओळखी, विसरलेली नावं, सापडलेली दिशा – सगळं सगळं एकत्र मिसळलेलं. पण त्या दिवसाचं सौंदर्य एवढंच की तो तुम्हाला ऑफिसच्या जगातलं पहिलं धैर्य देतो. आणि त्या धैर्यातून पुढे सुरू होतं खरं व्यावसायिक जीवन.