मीटिंग हा शब्द ऐकताच बहुतेक लोकांच्या चेहऱ्यावर एक एकत्रित भावना दिसते – अनिवार्य स्वीकार. ऑफिसमध्ये प्रवेश घेतल्यापासून तुम्हाला शिकवलं जातं की मीटिंग म्हणजे प्रोजेक्टचा महत्त्वाचा भाग, पण त्याचवेळी हा प्रोजेक्ट स्वतःच अनपेक्षित वळण घेणारी कथा असते. मीटिंग कधी सुरू होईल हे ठरलेलं असतं, पण ती कधी संपेल हे कंपनीच्या कोणत्याही धोरणात स्पष्ट लिहिलेलं नसतं.
पहिल्यांदा मीटिंगला जाणं ही एक वेगळीच अनुभूती असते. तुम्ही नोटबुक, पेन आणि पाण्याची बाटली घेऊन बसता. ज्या प्रकारे एखादा विद्यार्थी पहिल्या बाकावर बसून तयारी करून बसतो, तसंच काहीसं तुमचं होतं. अजून सुरुवातही झालेली नसते, आणि तरीही तुम्ही सतर्क असता – कुठल्या क्षणी तुमच्याकडे बघून कुणी ‘तुमचे मत?’ विचारेल काय याची भीती सतत मनात चालू असते.
मीटिंगचे काही खास प्रकारचे लोक असतात. त्यातले पहिले – सतत बोलणारे. हे लोक ३० मिनिटांच्या मीटिंगला किमान ९० मिनिटांपर्यंत वाढवायची क्षमता ठेवतात. विषय सुरू झाल्यावर एकदम गंभीर आवाजात बोलायला लागतात आणि सर्व बाजूंनी तो मुद्दा फिरवत राहतात. तुम्ही जरा डोकं वर केलं की जाणवतं – हे लोक मुद्द्यापासून चार किलोमीटर दूर गेलेत आणि आता परत कसे येणार याचा विचार न करता दुसराच विषय पकडला आहे.
दुसरा प्रकार – एखाद्या पॉइंटवर सहमती देणारे. हे कधीही वाद घालत नाहीत. कुणी काही बोललं की यांच्या तोंडून एकच शब्द बाहेर येतो, “योग्य आहे.” पण सगळ्यात मजेशीर म्हणजे, हे लोक स्वतः काहीच बोलत नाहीत. मीटिंगमध्ये बसून मान हलवतात आणि बस्स. दोन तासांनी मीटिंग संपली तरी या लोकांनी एकही ओळ बोललेली नसते, पण उपस्थिती मात्र संपूर्ण असते.
तिसरा प्रकार – मीटिंगच्या मध्ये अचानक ‘शेअर स्क्रीन’ मागणारे. हे स्क्रीन शेअर करून अशा फाईली उघडतात ज्यांचा विषयाशी फारसा संबंध नसतो. आणि मग त्यांना स्वतःच फाईलमध्ये काय शोधत होते ते विसरल्यामुळे सर्वजण शांत बसून त्यांची शोधमोहीम बघत राहतात. यातच १५-२० मिनिटं निघून जातात.
मीटिंगमध्ये पॉईंट बोलेन म्हणत तुम्ही पुढे येता आणि अचानक आवाज जरा थरथरतो. तुमचा पहिला मुद्दा तसा महत्त्वाचा असतो, पण तुम्हाला स्वतःलाच वाटतं – लोक ऐकतील का? तेव्हा तुम्ही हलकं बोलता, कुणीतरी सहमती देतो आणि इतकं झालं तरी तुम्हाला दिवस जिंकलेल्यासारखं वाटतं. पहिल्या मीटिंगमध्ये दोन शब्द बोलणं हीच मोठी कामगिरी वाटते.
आणखी एक गमतीदार प्रकार म्हणजे – “लास्ट पॉइंट” म्हणणारे. हे लोक नेहमी मीटिंग संपत आली की जागे होतात. दोन तास चर्चा झाल्यावर ते म्हणतात, “मी फक्त एक शेवटचा मुद्दा मांडतो…” आणि तो ‘शेवटचा मुद्दा’ कधीच खरोखर शेवटचा नसतो. त्या मागे अजून दोन उपमुद्दे, एक उदाहरण, आणि त्यावर एक छोटीशी कथाही असते. तुम्ही घड्याळाकडे पाहता, आणि जाणवतं – आता घरी जाण्याची वेळ गेली आहे, पण मीटिंगच्या जगात वेळ, दिवस, आणि जगण्याची शुद्धी हरवते.
मीटिंगचा एक न बोलता येणारा नियम म्हणजे -जेव्हा सगळे थकले असतात, तेव्हा अजून एक मीटिंग बुक केली जाते. जणू समाधान म्हणजे काल्पनिक गोष्ट आहे. विषयाचा शेवट कधीच होत नाही, तो फक्त ‘पुढील मीटिंगपर्यंत’ थांबतो. तुम्ही कॅलेंडर उघडता, आणि पाहता – पुढील ३ दिवसांत अजून चार मीटिंग्स आहेत. तेव्हा तुमच्या मनात एकच विचार येतो – मी मीटिंग करतोय की प्रत्यक्ष काम?
काही लोक मीटिंगचा उपयोग विश्रांतीसाठी करतात. कॅमेऱ्याशिवाय मीटिंग असेल तर ते आरामात खुर्चीवर रेलून बसतात, कधी तरी कॅमेऱ्यापलीकडून पाणी किंवा खाण्याचा आवाज ऐकू येतो. कधी ट्रॅफिकचा हॉर्न, आणि कधी घरातलं “गॅस बंद केलास?” हेही पार्श्वसंगीत बनून येतं.
पण मीटिंगची एक चांगली बाजूही आहे. हळूहळू तुम्हाला बोलण्याची भीती कमी होते. टीममधल्या लोकांची विचारप्रक्रिया कळते. एकत्र चर्चा करताना एखाद्या समस्येचं समाधान सापडतं. काहीवेळा मीटिंगमध्ये इतकी छान भावना निर्माण होते की टीम म्हणून तुम्ही एकाच दिशेने चाललात असं वाटतं. आणि तेव्हा मीटिंग त्याच्या मूळ उद्देशाला न्याय देते.
सगळ्या गोंधळात, वेळखाऊ चर्चांमध्ये, मुद्द्यांवरून मुद्दे निर्माण होत असताना तुम्ही शिकता – मीटिंग ही फक्त कामाची गोष्ट नसते. ती लोकांच्या स्वभावाची, बोलण्याच्या शैलीची, आणि कार्यपद्धतीची ओळख करून देणारी खिडकी असते. पहिल्या काही आठवड्यांत तुम्हाला मीटिंग म्हणजे वेळेचा अपव्यय वाटू शकतो, पण जसजसं अनुभव वाढतो, तसतसं तुम्हाला कळतं की मीटिंगमध्ये बोललेलं एक वाक्यही कधी मोठं काम करून जातं.
शेवटी, मीटिंगचा खरा सारांश इतकाच,
ती कधीच वेळेवर संपत नाही, पण तिच्यातून टीम एकत्र येते.
आणि तुमच्या ऑफिसच्या जीवनातली ही मीटिंग संस्कृती तुम्हाला हळूहळू व्यावसायिक बनवत जाते.