काळ बदलत होता. रस्ते रुंद होत होते, गाड्यांचे मॉडेल्स बदलत होते, प्रवासाचे पर्याय वाढत होते. शहरातली लोकं आता कॅब, ओला-उबेर, प्रायव्हेट ट्रॅव्हल्स याकडे वळत होती. डिझेलऐवजी इलेक्ट्रिक, AC ऐवजी टचस्क्रीन, आणि ड्रायव्हरकडे आता Google Maps. या सगळ्या बदलांच्या गर्दीत लालपरी मात्र तिच्या जुन्या इंजिनासह शांतपणे उभी होती – जुन्या आठवणींसारखी.
लालपरी ही फक्त बस नव्हती, ती एक परंपरा होती. पण परंपरा जपताना तिला दररोजची स्पर्धा करावी लागायची. गावोगावी आता खाजगी बस येऊ लागल्या. त्यांचे रंग चमकदार, सीट्स मऊ, आणि वेगही जास्त. लोकांना वाटू लागलं – “नवीन बस आहे, आराम मिळेल.” पण ज्या लोकांनी आयुष्यभर लालपरीचा प्रवास केला होता, ते अजूनही तिची वाटच बघत राहिले.
चालक आणि कंडक्टरांना मात्र बदल जाणवू लागले. प्रवासी कमी होणे, तिकीट विक्री घटणे, मार्गावर नवीन बस उभ्या राहणे – हे सगळं त्यांच्यासाठी तितकंच कठीण होतं. तरीही ते आपला रूट वेळेवर चालवत, आपलं कर्तव्य निभावत राहिले. कारण लालपरी चालवणं हे फक्त नोकरी नव्हतं – ते त्यांचं अभिमानाचं कर्तव्य होतं.
काही वर्षांपूर्वी लालपरीच्या गाड्याही आधुनिक होऊ लागल्या. नवीन मॉडेल्स, नवी रंगसंगती, पास प्रणाली, आणि डिजिटल तिकीटिंग. “लालपरीही बदलतेय” असं लोक म्हणू लागले. पण तरीही तिच्या जुन्या आवाजाची, जुन्या सीटची, आणि जुन्या सुगंधाची ओढ कायम राहिली. कारण बदलाव हे मशीनमध्ये होतं, पण भावना मात्र लोकांच्या मनातल्या जुन्या लालपरीशीच जोडलेल्या होत्या.
रस्त्यावर वेगाने धावणाऱ्या ट्रॅव्हल्सच्या मध्ये लालपरी शांतपणे आपला मार्ग काढते. कुणी म्हणतं तिचा वेग कमी, कुणी म्हणतं सीट कडक – पण तरीही एखाद्या गावात, एखाद्या खेड्यात, एखाद्या घाटावर लालपरी दिसली की मनाला शांतता मिळते. तिचा आवाज म्हणजे ओळखीचा आवाज. तिचं रूप म्हणजे घराजवळ आल्याची खात्री.
प्रत्येक दिवशी ती शेकडो लोकांना जोडते – शेतीतून बाजारात, गावातून शहरात, मुलांना शाळेत, वृद्धांना दवाखान्यात. ती फक्त प्रवास देत नाही, ती लोकांच्या जीवनचक्राला गती देते. आधुनिकतेच्या धावपळीमध्येही लालपरीचा मान तसाच राहतो कारण आधुनिकतेत जिथे भावनांचा अभाव असतो, तिथे लालपरी त्या भावना देऊन जाते.
कधीकधी बसस्थानकांवर काही गाड्या जुन्या झालेल्या दिसतात. रंग उडालेला, धूळ बसलेली. पण त्या पाहताना मनात एकच विचार येतो
या गाड्यांनी किती माणसांचं जीवन वाहून नेलं असेल!
किती हसणं, किती रडणं, किती प्रवास, किती आठवणी साठवून ठेवल्या असतील!
हो, आधुनिक जगात स्पर्धा वाढली आहे. पण लालपरीचं अस्तित्व हे स्पर्धेसाठी नाही, ते जोडण्यासाठी आहे. आणि माणसांना जपणाऱ्या गोष्टी कधीच हरवत नाहीत. त्या वेळेनुसार बदलतात, पण मनातून कधीच कमी होत नाहीत.
आजही दूरवरून लालपरी दिसली की वाटतं
जुने दिवस आजही आपल्या सोबत धावत आहेत.